MANTÔ (Μαντώ) de Thèbes

Fille du devin Tirésias, et sœur d’Historis, Mantô était elle-même
prophétesse, de l’Apollon Isménien Ã*** Thèbes, où il y avait un monument
d’elle (T. 1). C’est elle qui guidait les pas de son père. Après la
prise de Thèbes par les Épigones, elle fut, avec d’autres captives,
consacrée Ã*** Apollon Ã*** Delphes, où elle servit l’Apollon Delphien. Le
dieu envoya plus tard les captives en Asie, où elles fondèrent un
sanctuaire Ã*** Apollon Clarien près de la future Colophon. Elle épousa par
la suite Rhakios, un Crétois qui s’était établi dans la région, et donna
naissance Ã*** Mopsos (T. 2-5). Selon Euripide, elle avait avant cela donné
le jour Ã*** Amphilochos et Tisiphone, enfants d’Alcméon, le chef des
Épigones (T. 6). En tant que prophétesse d’Apollon, elle est parfois
appelée Daphné (T. 7-8).

SMITH, s.v.
KL. PAULY, s.v.

MARTINO.

Testimonia
1a) Paus., 9, 10, 3 :
ἔστι δ' �νταῦθα λίθος �φ' ᾧ Μαντώ φασι τὴν Τει�εσίου καθέζεσθαι. οὗτος
μὲν π�ὸ τῆς �σόδου κεῖται, καί οἱ τὸ ὄνομά �στι καὶ �ς ἡμᾶς ἔτι Μαντοῦς
δίφ�ος·
LÃ*** se trouve la pierre où, dit-on, s’asseyait Mantô, la fille de
Tirésias. Cette pierre se trouve devant l’entrée, et elle a gardé,
jusqu’Ã*** nos jours, son nom de « siège de Mantô ».

1b) Paus., 7, 3, 1 :
ΘεÏ�σάνδÏ�ου δὲ τοῦ Î***ολυνείκους καὶ ἈÏ�γείων ἑλόντων Θήβας [καὶ] ἄλλοι τε
αἰχμάλωτοι καὶ ἡ Μαντὼ τῷ Ἀπόλλωνι �κομίσθησαν �ς Δελφούς·
Thersandre fils de Polynice et les Argiens ayant pris Thèbes, Mantô fut
envoyée avec d’autres captifs Ã*** Delphes (comme offrande) Ã*** Apollon.

1c) Paus., 7, 3, 2-3 :
�κπέμψαντος δὲ σφᾶς �ς ἀποικίαν τοῦ θεοῦ, πε�αιοῦνται ναυσὶν �ς τὴν
Ἀσίαν, καὶ ὡς κατὰ τὴν Κλά�ον �γένοντο, �πεξίασιν α�τοῖς οἱ Κ�ῆτες μετὰ
ὅπλων καὶ ἀνάγουσιν ὡς τὸν Ῥάκιον· � δὲ—μανθάνει γὰ� πα�ὰ τῆς Μαντοῦς
οἵτινές τε ἀνθ�ώπων ὄντες καὶ κατὰ αἰτίαν ἥντινα ἥκουσι— λαμβάνει μὲν
γυναῖκα τὴν Μαντώ, ποιεῖται δὲ καὶ τοὺς σὺν α�τῇ συνοίκους. Μόψος δὲ �
Ῥακίου καὶ Μαντοῦς καὶ τὸ πα�άπαν τοὺς Κᾶ�ας �ξέβαλεν �κ τῆς γῆς. Ἴωνες
δὲ ὅ�κους ποιησάμενοι π�ὸς τοὺς �ν Κολοφῶνι �λληνας συνεπολιτεύοντο,
ο�δὲν ἔχοντες πλέον·

1d) Paus., 9, 33, 2 :
π�οστάξαντος δὲ τοῦ θεοῦ ναυσὶν �ς τὴν νῦν Ἰωνίαν καὶ Ἰωνίας �ς τὴν
Κολοφωνίαν πε�αιωθῆναι. καὶ ἡ μὲν α�τόθι συνῴκησεν ἡ Μαντὼ Ῥακίῳ Κ�ητί·

2a) Ps-Apollod., Bibl. 3, 7, 4 = 85 :
τῆς δὲ λείας μέ�ος εἰς Δελφοὺς πέμπουσιν Ἀπόλλωνι καὶ τὴν Τει�εσίου
θυγατέ�α Μαντώ·
2b) Ps-Apollod., Bibl. 3, 7, 7 = 94 :
Ε��ιπίδης δέ φησιν Ἀλκμαίωνα κατὰ τὸν τῆς μανίας χ�όνον �κ Μαντοῦς
Τει�εσίου παῖδας δύο γεννῆσαι, Ἀμφίλοχον καὶ θυγατέ�α Τισιφόνην,

3) Suda, s.v. Σίβυλλα Θετταλή, ἡ κληθεῖσα καὶ Μαντώ, ἀπόγονος Τει�εσίου.

4) Strab., 5, 1,6 ; 9, 5, 22 ; 14, 1, 27 ; 14, 5, 16.

5) Théop. (Jacoby 2b, 115, fr. 346), in Schol. ad Apollon.1, 908 :
Κλά�ον] τόπος Κολοφῶνος ἀνιε�ωμένος Ἀπόλλωνι καὶ χ�ηστή�ιον τοῦ θεοῦ,
ὑπὸ Μαντοῦς τῆς Τει�εσίου θυγατ�ὸς καθιδ�υμένον ἢ ὑπὸ Κλά�ου τινὸς
ἥ�ωος, ὡς Θεόπομπος.

6) Eur., Phén. 834-5 :
ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ
ἡγοῦ πά�οιθε, θύγατε�· ὡς τυφλῷ ποδὶ
ὀφθαλμὸς εἶ σύ, ναυβάταισιν ἄστ�ον ὥς·

7) Athen., 7, p. 298 = 51 Kaibel :
Μαντοῦς τῆς Μόψου μητ�ός.

8) Hellan. (Jacoby 1a, 4, fr. 33), chez Steph. Byz. s.v. Μαλόεις·
Ἀπόλλων �ν Λέσβωι. καὶ � τόπος τοῦ ἱε�οῦ Μαλόεις. ἀπὸ τοῦ μήλου τῆς
Μαντοῦς, ὡς Ἑλλάνικος �ν Λεσβικῶν α.
Maloeis : surnom d’Apollon Ã*** Lesbos. Et nom du lieu où se trouve son
sanctuaire. (Dérivé de) la pomme de Mantô, comme le rapporte Hellanicos
dans ses Lesbiaca I.
Cf. T. 10 sur l’identité de μήλου.

9a) Herod. De pros. cath. 3,1, 155 :
οἷον Μῆλος Μαντοῦς υἱός, ἀφ' οὗ Μαλόεις τόπος �ν Λέσβῳ, ὡς Ἑλλάνικος �ν
Λεσβιακῶν π�ώτῳ.
Mêlos, fils de Mantô, d’où le toponyme Maloeis Ã*** Lesbos, comme le
rapporte Hellanicos dans le livre I des Lesbiaca.
9b) ibid. 3, 1, 239, 22 :
Μαλόεις Ἀπόλλων �ν Λέσβῳ καὶ � τόπος τοῦ ἱε�οῦ Μαλόεις ἀπὸ Μήλου τῆς
Μαντοῦς, ὡς Ἑλλάνικος �ν Λιβυκῶν π�ώτῳ.
9c) ibid. 3,1, 323, 18 :
Î***αμφύλη θυγάτηÏ� Ῥακίου καὶ Μαντοῦς.

10a) Clem. Alex., Strom. 1, 21, 132, 3 (dans une énumération des devins
et prophétesses) :
Ἱππώ τε ἡ Χεί�ωνος καὶ Βοιὼ καὶ Μαντὼ καὶ τῶν Σιβυλλῶν τὸ πλῆθος
10b) id. 1, 21, 134,1 :
Τει�εσίας τε αὖ καὶ Μαντὼ �ν Θήβαις, ὥς φησιν Ε��ιπίδης,
10c) id. 1, 21, 134, 4 :
Μόψος á½� Ἀπόλλωνος καὶ Μαντοῦς á¼�ν Î***αμφυλίᾳ καὶ Κιλικίᾳ

11) Scholia (vetera) in Apoll. Rhod. Argon. 36, 3 :
οἱ δὲ τὴν Θηβαΐδα γεγ�αφότες (Epigon. fg 4 Kink.) φασίν, ὅτι ὑπὸ τῶν
Ἐπιγόνων ἀκ�οθίνιον ἀνετέθη Μαντὼ ἡ Τει�εσίου θυγάτη� εἰς Δελφοὺς
πεμφθεῖσα, καὶ κατὰ χ�ησμὸν Ἀπόλλωνος �ξε�χομένη πε�ιέπεσε Ῥακίῳ τῷ
Λέβητος υἱῷ Μυκηναίῳ τὸ γένος. καὶ γημαμένη α�τῷ—τοῦτο γὰ� πε�ιεῖχε τὸ
λόγιον, γαμεῖσθαι ᾧ ἂν συναντήσῃ—�λθοῦσα εἰς Κολοφῶνα καὶ �κεῖ
δυσθυμήσασα á¼�δάκÏ�υσε διὰ τὴν τῆς πατÏ�ίδος πόÏ�θησιν. διόπεÏ� á½***νομάσθη
Κλά�ος ἀπὸ τῶν δακ�ύων. �ποίησεν δὲ Ἀπόλλωνι ἱε�όν. λέγεται δὲ καὶ
κ�ήνην ἀναβλύσαι ἀπὸ τῶν δακ�ύων Μαντοῦς κατὰ Κλά�ον. � δὲ Ῥάκιος οὕτως
á½***νομάζετο διὰ τὴν πενιχÏ�ότητα καὶ κακοειμονίαν. <ὀνομάζεται δὲ καὶ
Λάκιος·> συγγενὲς γὰ� τὸ λ τῷ �, ὡς ὑδ�ηλοὶ (ι 133) ἀντὶ τοῦ ὑδ�η�οί.

12a) Scholia in Nicandr. Alexipharm. 11a, 6 :
Κλά�ος δὲ εἴ�ηται πα�ὰ τὸ κεκλη�ῶσθαι τὸν τόπον Ἀπόλλωνι, <ἢ ὅτι �κεῖ
á¼�κληÏ�ώσαντο Ζεύς, Î***οσειδῶν G2X> <καὶ G2> <Î***λούτων, á¼¢ ὅτι á¼�κεῖ ἔκλαυσεν ἡ
Μαντὼ σὺν τῷ ἀνδ�ὶ Βακχιάδῃ, διὰ τὴν τοῦ τόπου ��ημίαν

12b) ibid. 958, 7 :
νιφόεσσα πεÏ�ιφÏ�αστικῶς ἡ ΚλάÏ�ος, ἥτις οὕτως á½***νόμασται παÏ�á½° τὸ á¼�κεῖ
γενομένην τὴν Μαντὼ τὴν Τει�εσίου μετὰ Ζωγ�αίου κλαῦσαι, ἢ διὰ τὸ λαχεῖν
α�τὴν τὸν Κλά�ιον Ἀπόλλωνα. γ�άφεται καὶ Κλά�ου πολίχνη, τουτέστιν ἡ
Κλά�ος α�τή. ἔστι δὲ πόλις Κολοφῶνος.

13) Scholia in Thuc. 3, 3, 3 :
Μαλόεις Ἀπόλλων· οὗτος πα�ὰ Μιτυληναίοις �τιμᾶτο, ἀπὸ τοιαύτης δέ τινος
αἰτίας. Μαντὼ ἡ Τει�εσίου θυγάτη� πε�ὶ τοὺς τόπους χο�εύουσα τούτους
μῆλον χ�υσοῦν ἀπὸ τοῦ πε�ιδε�αίου �κπεσὸν ἀπώλεσεν· εὔξατο οὖν, εἰ
εὕ�οι, ἱε�ὸν ἱδ�ύσειν τῷ θεῷ. εὑ�οῦσα δὲ τὸ μῆλον τὸ ἱε�ὸν ἱδ�ύσατο.

14) Stat., Theb. 4, 463 et 518 ; 7, 758 ; 10, 639 et 679.

--
<http://users.otenet.gr/~sarbonne/poetriai.htm>

Amicalement. Chaeréphon

"Je ne crains rien, je n'espère rien, je suis libre".
<http://users.otenet.gr/~sarbonne/index.htm>